Chấp sự Thực thụ trong Hội thánh Giám lý Liên hiệp

Lời, Phục vụ, Lòng thương xót và Công lý trong một Hội thánh mang tính liên đới

Tác giả: Mục sư Trần Như Luân-Vũ, Ph.D.

I. Giới thiệu

Phẩm Chấp sự là một trong hai phẩm có chức thánh thường trực của Hội thánh Giám lý Liên hiệp và thể hiện một hình thức lãnh đạo phục vụ đặc thù trong mục vụ liên đới của Hội thánh. Các Chấp sự được Đức Chúa Trời kêu gọi, được Hội thánh trao thẩm quyền và được Giám mục phong chức cho mục vụ trọn đời về Lời, Phục vụ, Lòng thương xót và Công lý. Ơn gọi của họ là kết nối đời sống quy tụ của Hội thánh với sứ mạng của Đức Chúa Trời trong thế giới, lãnh đạo các Hội chúng đáp ứng cách trung tín những nhu cầu, hy vọng, đau khổ và khát vọng của cộng đồng (Sách giáo luật, Điều 301–309, 328–331).

Khác với Mục sư Trưởng lão Thực thụ, có mục vụ được định nghĩa bởi Lời, Bí tích, Trật tự và Phục vụ, Chấp sự được phong chức cho một mục vụ đặc biệt nhấn mạnh Phục vụ, Lòng thương xót, Công lý và mối quan hệ giữa Hội thánh với thế giới. Tuy nhiên, Chấp sự Thực thụ vẫn là giáo sĩ được phong chức đầy đủ, là thành viên của Giáo phận và là người dự phần trong giao ước của mục vụ có chức thánh. Công việc của họ phản ánh xác tín Wesley rằng sự thánh khiết cá nhân và sự thánh khiết xã hội thuộc về nhau, và sự thờ phượng phải dẫn Hội thánh bước vào sứ mạng.

Sách giáo luật 2020/2024 (“Sách giáo luật”) tiếp tục công nhận căn tính riêng biệt của Chấp sự, đồng thời mở rộng các bối cảnh và hoàn cảnh trong đó mục vụ của họ có thể được thi hành. Chấp sự có thể phục vụ trong Hội chúng, cơ sở, môi trường giáo dục, bệnh viện, tổ chức phi lợi nhuận, mục vụ cộng đồng, mục vụ mở rộng và những hình thức phục vụ chuyên biệt khác. Trong mỗi bối cảnh, Chấp sự đại diện cho Hội thánh, giải thích những nhu cầu của thế giới cho Hội thánh, đồng thời lãnh đạo Hội thánh dấn thân cách trung tín với thế giới.

II. Nền tảng Hiến chương và Thần học

Chức vụ Chấp sự nằm trong thẩm quyền hiến định của Hội đồng tổng liên để định nghĩa và quy định mục vụ có chức thánh của Hội thánh Giám lý Liên hiệp. Hiến chương trao cho Hội đồng tổng liên thẩm quyền định nghĩa và ấn định quyền hạn và nhiệm vụ của trưởng lão và chấp sự; Sách giáo luật quy định các điều kiện và chuẩn mực để những người được kêu gọi được nhận vào mục vụ có chức thánh (Hiến chương, Điều 18.2; Sách giáo luật, Điều 301–309).

Vì thế, chức vụ này không chỉ là một sắp xếp tổ chức hay một loại nghề nghiệp. Đây là một chức vụ thuộc về giáo hội, đặt nền trên cách Hội thánh hiểu ơn kêu gọi của Đức Chúa Trời và trách nhiệm của cộng đồng trong việc phân định ơn kêu gọi ấy. Hội thánh không tạo ra ơn gọi đến từ Đức Chúa Trời. Đúng hơn, Hội thánh khảo nghiệm, xác nhận, trao thẩm quyền và sắp đặt ơn gọi ấy qua tiến trình ứng viên, giáo dục, khảo sát, ủy nhiệm, bầu chọn và phong chức.

Thần học về mục vụ có chức thánh bắt đầu từ mục vụ của mọi Cơ Đốc nhân đã chịu phép báp-têm. Mỗi Cơ Đốc nhân được kêu gọi tham dự mục vụ của Đấng Christ, làm chứng cho Tin Lành, phục vụ người lân cận, theo đuổi công lý và góp phần vào sứ mạng của Hội thánh. Mục vụ có chức thánh không thay thế hay làm giảm ơn gọi phát sinh từ phép báp-têm này. Thay vào đó, những người được phong chức được biệt riêng để trang bị, hướng dẫn và lãnh đạo toàn thể dân Đức Chúa Trời thực hiện mục vụ chung của họ (Sách giáo luật, Điều 126–132, 301–304).

Trong mục vụ rộng lớn hơn ấy, Chấp sự thể hiện một hình thức lãnh đạo riêng biệt. Mục vụ của họ hướng Hội thánh ra bên ngoài. Họ nhắc cộng đồng đang quy tụ rằng sự thờ phượng Cơ Đốc phải dẫn đến phục vụ và việc công bố Tin Lành không thể tách rời lòng thương xót, sự hòa giải và công lý. Qua sự phong chức, Chấp sự nhận trách nhiệm trọn đời để đại diện cho mối liên hệ giữa sự thờ phượng của Hội thánh và sứ mạng của Hội thánh.

III. Phẩm Chấp sự

Hội thánh Giám lý Liên hiệp công nhận hai phẩm có chức thánh thường trực: Phẩm Chấp sự và Phẩm Trưởng lão (Sách giáo luật, Điều 305–309). Đây không phải là những giai đoạn tạm thời của mục vụ hay các cấp bậc trong một hệ thống phẩm trật giáo sĩ. Đó là hai hình thức lãnh đạo có chức thánh riêng biệt nhưng bổ túc cho nhau.

Chấp sự được phong chức cho các mục vụ Lời, Phục vụ, Lòng thương xót và Công lý (Sách giáo luật, Điều 329.1). Mô tả bốn chiều kích này diễn tả bản chất nền tảng của phẩm. Mục vụ Lời đặt sự phục vụ của Chấp sự trên nền Tin Lành. Mục vụ Phục vụ hướng Hội thánh đến những nhu cầu của thế giới. Lòng thương xót diễn tả lòng thương xót của Đấng Christ và sự liên đới với những người đau khổ. Công lý kêu gọi Hội thánh đối diện những điều kiện, hệ thống và thực hành làm giảm phẩm giá con người hoặc cản trở sự phát triển mà Đức Chúa Trời mong muốn.

Sách giáo luật mô tả Chấp sự là những người thực hiện mục vụ phục vụ trong thế giới và lãnh đạo Hội thánh kết nối đời sống quy tụ của các Cơ Đốc nhân với mục vụ của họ trong thế giới (Điều 328). Ngôn ngữ này xác định Chấp sự là người kết nối. Chấp sự đứng tại giao điểm giữa thờ phượng và sứ mạng, Hội chúng và cộng đồng, công bố và hành động.

Vì thế, căn tính của Chấp sự không thể bị giản lược thành một bản mô tả công việc cụ thể. Một Chấp sự có thể phục vụ trong một Hội chúng địa phương, người khác trong bệnh viện, trường học, trung tâm tư vấn, cơ quan dịch vụ xã hội, đại học, mục vụ nhà tù hoặc tổ chức công lý. Bối cảnh có thể khác nhau, nhưng ơn gọi thuộc về giáo hội vẫn giống nhau. Trong mọi sự bổ nhiệm, Chấp sự có trách nhiệm kết nối đức tin của Hội thánh với những thực tại của đời sống con người.

IV. Mục vụ Lời

Mục vụ Lời là thiết yếu đối với ơn gọi Chấp sự. Mặc dù việc giảng đạo thường được gắn chủ yếu với Mục sư Trưởng lão, Sách giáo luật minh nhiên bao gồm việc giảng dạy và công bố Lời trong trách nhiệm của Chấp sự (Điều 328).

Chấp sự có thể giảng đạo, dạy Kinh Thánh, hướng dẫn suy tư thần học, cung cấp giáo dục Cơ Đốc, hướng dẫn sự hình thành thuộc linh và trang bị tín hữu để phục vụ. Mục vụ Lời có thể diễn ra trên tòa giảng, trong lớp học, phòng bệnh, trung tâm cộng đồng, nhà tù, trường đại học hoặc nơi làm việc. Bối cảnh không làm giảm tính chất thuộc về giáo hội của mục vụ ấy.

Việc công bố của Chấp sự thường phát sinh từ sự dấn thân gần gũi với nhu cầu con người. Vì Chấp sự thường phục vụ giữa những người đang trải qua nghèo đói, bệnh tật, bị loại trừ, mất chỗ ở hoặc bất công, mục vụ Lời của họ có thể đưa Tin Lành vào cuộc đối thoại trực tiếp với đau khổ và các thực tại xã hội. Vì thế, việc giảng dạy của họ có thể giúp các Hội chúng hiểu giáo lý Cơ Đốc liên hệ thế nào với đời sống hằng ngày, chứng tá công khai và sự phục vụ.

Chấp sự không công bố một thông điệp xã hội tách rời khỏi Tin Lành. Họ cũng không trình bày Tin Lành như một thông điệp trừu tượng tách khỏi thế giới. Mục vụ Lời kết hợp xác tín thần học với thực hành trung tín. Mục vụ ấy kêu gọi Hội thánh nghe Lời rồi sống Lời ấy.

V. Mục vụ Phục vụ

Phục vụ nằm ở trung tâm ơn gọi của Chấp sự. Thuật ngữ này không có nghĩa rằng Chấp sự chỉ thực hiện những công việc hỗ trợ cho Mục sư Trưởng lão hay Hội chúng. Đúng hơn, họ thi hành sự lãnh đạo có chức thánh qua việc phục vụ theo gương Đức Chúa Jêsus Christ, Đấng đến không phải để được phục vụ nhưng để phục vụ.

Chấp sự lãnh đạo Hội thánh trong các mục vụ đáp ứng nhu cầu thuộc linh, thể chất, quan hệ và xã hội của con người và cộng đồng. Sự phục vụ của họ có thể bao gồm phát triển cộng đồng, chăm sóc sức khỏe, tư vấn, giáo dục, tuyên úy, ứng phó thảm họa, mục vụ nhà tù, hỗ trợ người tị nạn, vận động, sứ mạng Hội chúng, hoặc lãnh đạo trong các tổ chức từ thiện và phi lợi nhuận.

Sự phục vụ của Chấp sự vừa mang tính cá nhân vừa mang tính cơ chế. Nó có thể bao gồm chăm sóc trực tiếp cho từng người, nhưng cũng có thể đòi hỏi tổ chức mục vụ, phát triển chương trình, huy động các Hội chúng, xây dựng quan hệ đối tác và giải quyết những điều kiện tạo ra đau khổ. Theo nghĩa này, Chấp sự làm nhiều hơn những hành động thương xót riêng lẻ. Họ giúp Hội thánh xây dựng những mô hình dấn thân bền vững và có trách nhiệm.

Mục vụ Phục vụ cũng giúp Hội thánh hiểu thế giới. Chấp sự mang kinh nghiệm của cộng đồng, những nhóm dễ bị tổn thương, các cơ sở và đời sống công cộng vào sự thờ phượng và tiến trình quyết định của Hội thánh. Họ giúp các Hội chúng nhận ra những nhu cầu có thể vẫn xa cách hoặc vô hình đối với họ.

Đồng thời, Chấp sự cũng giúp thế giới hiểu Hội thánh. Qua mục vụ của mình, họ cho thấy đức tin Cơ Đốc có hệ quả công khai và mối quan tâm của Hội thánh vượt quá việc chỉ duy trì chính cơ chế của mình.

VI. Mục vụ Lòng thương xót

Lòng thương xót vượt quá sự cảm thông hay quan tâm cảm xúc. Trong mục vụ Cơ Đốc, lòng thương xót có nghĩa là bước vào nỗi đau của người khác và đáp lại bằng sự chăm sóc, hiện diện, bênh vực và hy vọng.

Chấp sự thể hiện lòng thương xót qua chăm sóc mục vụ, thăm viếng, tư vấn, mục vụ chữa lành, hỗ trợ cộng đồng, ứng phó khủng hoảng và mục vụ giữa những người bị bỏ quên hoặc bị gạt ra bên lề. Công việc của họ có thể đưa họ đến với những người đang đối diện bệnh tật, tang chế, vô gia cư, giam giữ, khuyết tật, lạm dụng, phân biệt đối xử hoặc phải di dời.

Mục vụ này bắt nguồn từ gương của Đấng Christ. Các sách Tin Lành mô tả Đức Chúa Jêsus là Đấng nhìn thấy đau khổ, động lòng thương xót và hành động để phục hồi phẩm giá, sức khỏe, cộng đồng và hy vọng. Mục vụ của Chấp sự tìm cách tiếp tục khuôn mẫu hiện diện đầy lòng thương xót ấy.

Lòng thương xót cũng có một chiều kích thuộc về Hội chúng. Chấp sự trang bị các Tín hữu trở nên nhạy bén hơn đối với nhu cầu của người khác và có khả năng đáp ứng cách trung tín hơn. Họ có thể huấn luyện tình nguyện viên, tổ chức mục vụ thăm viếng, thiết lập quan hệ đối tác cộng đồng hoặc xây dựng các cơ cấu qua đó Hội chúng có thể phục vụ hiệu quả.

Theo nghĩa này, Chấp sự không độc quyền mục vụ Lòng thương xót. Chấp sự lãnh đạo toàn thể Hội thánh bước vào mục vụ ấy.

VII. Mục vụ Công lý

Công lý phân biệt Phẩm Chấp sự theo một cách đặc biệt quan trọng. Sách giáo luật không chỉ định nghĩa Chấp sự là những người làm công tác từ thiện. Chấp sự được phong chức cho các mục vụ Công lý cũng như Lòng thương xót (Điều 329.1).

Lòng thương xót đáp ứng đau khổ, còn Công lý hỏi vì sao đau khổ tiếp diễn và cần có những thay đổi nào để giải quyết các nguyên nhân của nó. Vì thế, Chấp sự có thể phục vụ những người đang cần giúp đỡ, đồng thời thách thức những chính sách, hệ thống hoặc thực hành góp phần tạo ra nghèo đói, loại trừ, bạo lực hoặc áp bức.

Truyền thống Wesley từ lâu đã gắn sự thánh khiết cá nhân với sự thánh khiết xã hội. Mục vụ của John Wesley bao gồm giảng đạo, đời sống bí tích, chăm sóc người nghèo, giáo dục, thăm viếng nhà tù, các sáng kiến chăm sóc sức khỏe và quan tâm đến bất công kinh tế. Phẩm Chấp sự ngày nay tiếp tục tầm nhìn tích hợp ấy.

Chấp sự có thể lãnh đạo Hội thánh trong việc đối diện với phân biệt chủng tộc, nghèo đói, buôn người, vô gia cư, suy thoái môi trường, mất an ninh lương thực, những quan tâm về di trú, bất bình đẳng giáo dục hoặc các vấn đề khác ảnh hưởng đến phẩm giá con người. Mục vụ ấy phải đặt nền trên Kinh Thánh, được định hướng bởi giáo huấn của Hội thánh và hướng đến hòa giải cùng lợi ích chung.

Mục vụ Công lý không tách khỏi truyền giáo. Tin Lành công bố công cuộc cứu chuộc của Đức Chúa Trời và kêu gọi con người cùng cộng đồng bước vào những mối quan hệ được biến đổi. Công lý là một biểu hiện của sự biến đổi ấy. Chấp sự giúp Hội thánh hiểu rằng đào tạo môn đồ bao gồm việc hình thành những con người thực hành lòng thương xót, tìm kiếm công lý và tham dự công cuộc hòa giải của Đức Chúa Trời.

VIII. Tư cách thành viên Giáo phận và Giao ước của Phẩm

Chấp sự Thực thụ là thành viên giáo sĩ của Giáo phận và là thành viên của Phẩm Chấp sự (Sách giáo luật, Điều 306, 309, 329–330). Vì thế, mối quan hệ giáo hội nền tảng của họ là với Giáo phận, chứ không chỉ với Hội chúng, cơ sở hay tổ chức nơi họ phục vụ.

Tư cách thành viên Giáo phận diễn tả bản chất liên đới của mục vụ có chức thánh. Thẩm quyền của Chấp sự không phát sinh đơn thuần từ một chủ lao động, tổ chức mục vụ hoặc Hội chúng địa phương. Thẩm quyền ấy phát sinh từ sự phong chức và tư cách thành viên Giáo phận, được thực thi qua sự bổ nhiệm và trách nhiệm giải trình theo Sách giáo luật.

Tư cách thành viên trong Phẩm Chấp sự cũng tạo nên một giao ước giữa các Chấp sự. Phẩm hiện hữu để khuyến khích sự hình thành thuộc linh, nâng đỡ hỗ tương, tăng trưởng chuyên môn, trách nhiệm giải trình và sự thi hành trung tín mục vụ Chấp sự. Qua Phẩm, các Chấp sự củng cố lẫn nhau và giúp Giáo phận hiểu sự đóng góp riêng biệt của mục vụ họ.

Tính chất giao ước của Phẩm đặc biệt quan trọng vì Chấp sự có thể phục vụ trong những bối cảnh rất khác nhau. Một số phục vụ trong Hội chúng, trong khi những người khác phục vụ tại cơ sở hoặc cơ quan cộng đồng. Phẩm Chấp sự cung cấp một căn tính giáo hội chung xuyên qua những sự bổ nhiệm đa dạng ấy.

IX. Điều kiện và Phong chức

Con đường tiến đến phong chức Chấp sự phản ánh niềm xác tín của Hội thánh rằng mục vụ có chức thánh đòi hỏi sự trưởng thành thuộc linh, năng lực thần học, sức khỏe cảm xúc, sự liêm chính đạo đức và hiệu quả đã được chứng minh.

Các ứng viên thông thường trải qua một tiến trình gồm chứng nhận tư cách ứng viên, chuẩn bị học vấn, khảo sát bởi Ủy ban Giáo hạt về Mục vụ Có Chức Thánh và Ban Mục vụ Có Chức Thánh, bầu vào tư cách thành viên dự nhiệm, ủy nhiệm, mục vụ có giám sát, bầu vào tư cách Thực thụ và phong chức (Sách giáo luật, Điều 310–314, 324–330).

Các yêu cầu học vấn có thể khác nhau theo những quy định giáo luật áp dụng cho ứng viên Chấp sự, nhưng mọi ứng viên phải chứng minh sự chuẩn bị thần học đầy đủ cho những mục vụ mà họ được kêu gọi. Vì Chấp sự thường phục vụ trong các bối cảnh chuyên biệt, giáo dục chuyên môn hoặc chứng nhận nghề nghiệp cũng có thể là một phần trong sự chuẩn bị của họ.

Việc được bầu vào tư cách Thực thụ không phải là tự động. Phiên họp giáo sĩ của Giáo phận đánh giá liệu ứng viên đã sẵn sàng bước vào giao ước trọn đời của mục vụ có chức thánh hay chưa. Ban Mục vụ Có Chức Thánh khảo sát ơn kêu gọi, giáo lý, thần học, phẩm hạnh, ân tứ, hiệu quả và sự sẵn sàng phục vụ của ứng viên.

Sự phong chức bởi Giám mục công khai xác nhận việc Hội thánh nhận biết ơn kêu gọi của ứng viên và trao thẩm quyền cho người ấy thi hành mục vụ Chấp sự trong toàn thể mối liên đới, dưới sự bổ nhiệm và trách nhiệm giải trình theo giáo luật.

X. Sự bổ nhiệm và các Bối cảnh Mục vụ

Chấp sự phục vụ dưới sự bổ nhiệm của Giám mục. Họ có thể được bổ nhiệm đến Hội chúng, cơ sở, cơ quan, mục vụ mở rộng hoặc những bối cảnh khác phù hợp với ơn kêu gọi của họ và sứ mạng của Hội thánh (Sách giáo luật, Điều 331, 425–430).

Sự bổ nhiệm Chấp sự khác về phương diện thực tiễn so với nhiều sự bổ nhiệm Mục sư Trưởng lão. Mục sư Trưởng lão thường được bổ nhiệm để cung cấp sự lãnh đạo mục vụ cho một Hội chúng hoặc nhiệm sở. Chấp sự có thể được bổ nhiệm đến một Hội chúng nhưng cũng có thể được một cơ sở, cơ quan, trường học, bệnh viện hoặc tổ chức phi lợi nhuận tuyển dụng.

Ngay cả khi lương của Chấp sự đến từ một chủ lao động bên ngoài, sự bổ nhiệm vẫn mang ý nghĩa giáo hội. Giám mục và Giáo phận nhìn nhận bối cảnh mục vụ ấy là nơi thích hợp để thi hành mục vụ có chức thánh. Vì vậy, Chấp sự vẫn chịu trách nhiệm cả trước các chuẩn mực của cơ sở tuyển dụng lẫn giao ước và kỷ luật của Hội thánh.

Tham vấn là một phần quan trọng của tiến trình bổ nhiệm. Giám mục, ban giám sát, Chấp sự, Ban Mục vụ Có Chức Thánh, Hội chúng và cơ sở tuyển dụng đều có thể có vai trò trong việc phân định một sự bổ nhiệm thích hợp. Tuy nhiên, quyết định bổ nhiệm cuối cùng vẫn là hành vi của Giám mục được thực hiện theo Sách giáo luật.

Tối cao pháp viện đã khẳng định rằng việc bổ nhiệm là một trách nhiệm hiến định của Giám mục và không thể được chuyển giao cho một Hội chúng, cơ quan hay cơ quan của Giáo phận theo cách làm suy giảm thẩm quyền cuối cùng của Giám mục (Phán quyết Tối cao pháp viện 1307 (2015); Phán quyết Tối cao pháp viện 1366 (2018)).

XI. Chấp sự trong Hội thánh địa phương

Mặc dù Phẩm Chấp sự đặc biệt hướng đến việc kết nối Hội thánh với thế giới, nhiều Chấp sự phục vụ trong các Hội chúng địa phương. Mục vụ của họ có thể bao gồm giáo dục Cơ Đốc, âm nhạc, thờ phượng, mục vụ thanh thiếu niên, mục vụ trẻ em, chăm sóc mục vụ, tiếp cận, sứ mạng, hành chính, công lý xã hội, truyền thông hoặc dấn thân cộng đồng.

Một Chấp sự được bổ nhiệm đến Hội thánh địa phương không chỉ đơn giản lặp lại công việc của Mục sư Trưởng lão. Mục sư Trưởng lão thông thường chịu trách nhiệm về Lời, Bí tích, Trật tự và Phục vụ, trong khi Chấp sự lãnh đạo về Lời, Phục vụ, Lòng thương xót và Công lý. Các mục vụ có phần giao thoa, nhưng trọng tâm của chúng khác nhau.

Một Hội chúng lành mạnh được ích lợi khi Mục sư Trưởng lão và Chấp sự cùng phục vụ trong tinh thần cộng tác. Mục sư Trưởng lão có thể lãnh đạo Hội chúng quy tụ trong đời sống bí tích và mục vụ, còn Chấp sự giúp kết nối đời sống quy tụ ấy với những mục vụ vượt ra ngoài Hội chúng. Chấp sự cũng mang những nhu cầu của thế giới vào sự thờ phượng, giảng dạy, hoạch định và tiến trình quyết định của Hội chúng.

Sự phân biệt này không nên được hiểu là đặt Chấp sự vào vai trò thấp hơn. Cả Mục sư Trưởng lão và Chấp sự đều là giáo sĩ được phong chức. Mối quan hệ của họ mang tính đồng sự và bổ túc cho nhau chứ không mang tính phẩm trật.

XII. Mục vụ Bí tích

Mối quan hệ giữa Chấp sự và các bí tích đã phát triển theo thời gian trong thể chế Giám lý Liên hiệp. Theo truyền thống, Chấp sự hỗ trợ Mục sư Trưởng lão trong việc cử hành phép báp-têm và Tiệc Thánh nhưng không có cùng thẩm quyền bí tích thông thường như Mục sư Trưởng lão.

Sách giáo luật hiện hành vừa xác định việc Chấp sự hỗ trợ Mục sư Trưởng lão trong việc cử hành phép báp-têm và Tiệc Thánh, vừa cho phép Chấp sự chủ trì việc cử hành các bí tích khi thích hợp theo bối cảnh. Điều 328 còn minh nhiên trao thẩm quyền cho Chấp sự chủ trì việc cử hành các bí tích nhằm mở rộng sứ mạng và mục vụ của Hội thánh.

Hội đồng tổng liên 2020/2024, họp vào năm 2024, đã thông qua những sửa đổi hiện được phản ánh trong Sách giáo luật, công nhận rằng Chấp sự có thể chủ trì các bí tích khi việc ấy thích hợp theo bối cảnh. Sự phát triển này phản ánh những bối cảnh mục vụ trong đó Chấp sự cung cấp sự lãnh đạo mục vụ thường xuyên và việc cử hành bí tích có thể cần thiết (Sách giáo luật, Điều 328).

Thay đổi này không xóa nhòa sự phân biệt giữa hai phẩm. Mục sư Trưởng lão Thực thụ vẫn được phong chức cho mục vụ Bí tích như một đặc trưng của phẩm mình. Chấp sự Thực thụ được phong chức cho Lời, Phục vụ, Lòng thương xót và Công lý; việc Chấp sự chủ trì bí tích là thẩm quyền giáo hội được Sách giáo luật trao trong bối cảnh mục vụ thích hợp và không biến Chấp sự thành Mục sư Trưởng lão.

Vì thế, thẩm quyền bí tích không phải là một quyền tư riêng thuộc về cá nhân giáo sĩ. Đó là một trách nhiệm thuộc về giáo hội, được Hội thánh trao và quy định.

XIII. Chấp sự và Mục sư Trưởng lão

Chấp sự và Mục sư Trưởng lão có nhiều điểm chung. Cả hai đều được Giám mục phong chức, trở thành thành viên giáo sĩ của Giáo phận, phục vụ dưới sự bổ nhiệm của Giám mục, dự phần trong giao ước của mục vụ có chức thánh và tiếp tục chịu trách nhiệm theo Sách giáo luật.

Những khác biệt của họ phát sinh chủ yếu từ bản chất và trọng tâm của từng phẩm. Mục sư Trưởng lão được phong chức cho Lời, Bí tích, Trật tự và Phục vụ. Chấp sự được phong chức cho Lời, Phục vụ, Lòng thương xót và Công lý.

Mục vụ của Mục sư Trưởng lão thông thường bao gồm chủ trì bí tích, giám sát mục vụ, quản trị và sắp đặt đời sống Hội thánh. Mục vụ của Chấp sự thông thường nhấn mạnh sự lãnh đạo phục vụ, sứ mạng, lòng thương xót, công lý và mối quan hệ giữa Hội thánh với thế giới.

Những khác biệt này không làm phẩm nào quan trọng hơn phẩm kia. Hội thánh cần cả hai. Không có Mục sư Trưởng lão, Hội thánh sẽ thiếu sự lãnh đạo bí tích và mục vụ thiết yếu. Không có Chấp sự, Hội thánh có thể trở nên hướng nội và mất kết nối với những cộng đồng mà mình được kêu gọi phục vụ.

XIV. Chấp sự và Mục sư địa phương

Mục sư địa phương khác Chấp sự về cả địa vị lẫn thẩm quyền. Mục sư địa phương được cấp giấy phép mục vụ thay vì được phong chức vào một phẩm thường trực. Thẩm quyền mục vụ của họ phát sinh từ giấy phép và sự bổ nhiệm, và thông thường bị giới hạn trong bối cảnh nơi họ được bổ nhiệm (Sách giáo luật, Điều 315–320).

Ngược lại, Chấp sự Thực thụ là giáo sĩ được phong chức và là thành viên của Giáo phận. Sự phong chức của họ thể hiện một mối quan hệ giáo hội trọn đời, trừ khi mối quan hệ ấy bị chấm dứt theo Sách giáo luật.

Mục sư địa phương có thể thi hành thẩm quyền mục vụ và bí tích trong sự bổ nhiệm của mình, trong khi mục vụ Chấp sự được định nghĩa bởi Lời, Phục vụ, Lòng thương xót và Công lý. Chấp sự có thể phục vụ trong một bối cảnh mục sư, nhưng Chấp sự vẫn là thành viên của Phẩm Chấp sự và vì thế không trở thành Mục sư Trưởng lão hay Mục sư địa phương.

Những khác biệt giữa Chấp sự, Mục sư Trưởng lão và Mục sư địa phương cho phép Hội thánh Giám lý Liên hiệp cung cấp các hình thức lãnh đạo đa dạng trong khi vẫn duy trì sự rõ ràng về thần học và giáo luật.

XV. Trách nhiệm giải trình và Kỷ luật

Sự phong chức mang theo nghĩa vụ cũng như thẩm quyền. Chấp sự vẫn chịu trách nhiệm trước Giáo phận, Giám mục, Ban Mục vụ Có Chức Thánh, Phẩm Chấp sự và các tiến trình kỷ luật của Hội thánh.

Trách nhiệm giải trình này bao gồm tham dự sự đào tạo liên tục, duy trì năng lực chuyên môn, tuân giữ các chuẩn mực đạo đức và trung tín thực hiện các nhiệm vụ mục vụ. Chấp sự cũng phải chịu trách nhiệm về mối quan hệ giữa công việc chuyên môn và ơn gọi có chức thánh của mình.

Khi phát sinh những quan ngại về hiệu quả, hành vi, phẩm hạnh hoặc sự thích hợp cho mục vụ, các quy định hành chínhvà tư pháp của Sách giáo luật được áp dụng. Các thủ tục khiếu nại, đáp ứng giám sát, hành chính và xét xử nhằm bảo vệ tính liêm chính của Hội thánh đồng thời gìn giữ các quyền của giáo sĩ (Sách giáo luật, Điều 350–364, 2701–2719).

Tối cao pháp viện nhiều lần nhấn mạnh rằng trách nhiệm giải trình của giáo sĩ phải được thực hiện qua các tiến trình do Sách giáo luật thiết lập và các quyền về tiến trình công bằng, đúng thủ tục phải được bảo vệ (Phán quyết Tối cao pháp viện 920 (2001), được sửa đổi bởi Bản ghi nhớ Tối cao pháp viện 930 (2002); Phán quyết Tối cao pháp viện 980 (2003); Phán quyết Tối cao pháp viện 1027 (2005)).

XVI. Những phát triển đương đại

Hội đồng tổng liên 2020/2024 đã thực hiện một số thay đổi ảnh hưởng đến mục vụ Chấp sự. Những sửa đổi này phản ánh sự nhìn nhận ngày càng rõ hơn của Hội thánh rằng Chấp sự có thể thi hành sự lãnh đạo mục vụ đáng kể trong khi vẫn ở trong ơn gọi riêng biệt của phẩm mình.

Trong số những phát triển đó là sự công nhận rộng hơn đối với Chấp sự phục vụ trong vai trò mục sư. Sách giáo luật hiện hành quy định rằng Chấp sự Thực thụ và Chấp sự dự nhiệm, với các quyền, đặc ân và trách nhiệm được trao cho họ, cũng có thể được định nghĩa là mục sư; đồng thời, Điều 328 công nhận việc Chấp sự chủ trì các bí tích khi thích hợp theo bối cảnh (Sách giáo luật, Điều 328, 339).

Những phát triển này đáp ứng các bối cảnh mục vụ đang thay đổi, bao gồm các Hội chúng thiếu Mục sư Trưởng lão, những cộng đồng chuyên biệt, các bối cảnh Hội thánh mới và những mục vụ trong đó Chấp sự cung cấp chăm sóc mục vụ liên tục. Chúng không xóa bỏ sự phân biệt thần học giữa Chấp sự và Mục sư Trưởng lão. Đúng hơn, chúng cho phép Hội thánh sử dụng Chấp sự linh hoạt hơn trong khi vẫn giữ trọng tâm của Phẩm Chấp sự về Lời, Phục vụ, Lòng thương xót và Công lý.

Sự phát triển của mục vụ mở rộng và mục vụ chuyên biệt cũng làm tăng tầm quan trọng của Phẩm Chấp sự. Khi sứ mạng của Hội thánh ngày càng diễn ra trong các cơ sở, cộng đồng, môi trường kỹ thuật số và những bối cảnh mục vụ phi truyền thống, Chấp sự đặc biệt được trang bị để đại diện cho mối liên hệ giữa đời sống giáo hội và thế giới rộng lớn hơn.

XVII. Kết luận

Phẩm Chấp sự là một phần thiết yếu của mục vụ có chức thánh trong Hội thánh Giám lý Liên hiệp. Chấp sự không phải là những phụ tá đang chờ được thăng lên Phẩm Trưởng lão, cũng không chỉ là nhân viên của Hội chúng hay cơ quan từ thiện. Họ là giáo sĩ được phong chức, được kêu gọi vào mục vụ trọn đời về Lời, Phục vụ, Lòng thương xót và Công lý.

Mục vụ của họ kết nối thờ phượng với sứ mạng, giáo lý với đời sống môn đồ, lòng thương xót với công lý, và Hội thánh quy tụ với những nhu cầu của thế giới. Qua giảng đạo, giảng dạy, chăm sóc mục vụ, bênh vực, dấn thân cộng đồng, mục vụ chuyên biệt và lãnh đạo phục vụ, Chấp sự giúp Hội thánh thể hiện Tin Lành bằng những cách công khai và thực tiễn.

Tư cách thành viên Giáo phận và sự bổ nhiệm của Giám mục bảo tồn bản chất liên đới của mục vụ này. Dù phục vụ trong Hội chúng, cơ sở, cơ quan, trường học, bệnh viện hay tổ chức cộng đồng, Chấp sự vẫn là đại diện của toàn thể Hội thánh và chịu trách nhiệm trước giao ước của Hội thánh.

Khi Hội thánh Giám lý Liên hiệp tiếp tục thích nghi với những bối cảnh mục vụ mới và một cơ cấu toàn cầu đang thay đổi, Phẩm Chấp sự vẫn sẽ không thể thiếu. Chấp sự nhắc Hội thánh rằng đức tin Cơ Đốc không thể chỉ ở lại bên trong nơi thờ phượng và mục vụ có chức thánh không thể chỉ được định nghĩa bởi sự giám sát Hội chúng hay việc chủ trì bí tích. Ơn gọi của họ làm chứng cho Đấng Christ, Đấng đã công bố Tin Lành, phục vụ người dễ bị tổn thương, bày tỏ lòng thương xót, đối diện bất công và kêu gọi toàn thể dân Đức Chúa Trời bước vào sứ mạng.